خلاصه گرچه اين حديث خبر واحد است و سند معتبرى ندارد ولى نتوان آن را رد كرد و سزد كه في الجمله آن را پذيرفت ، و گرچه بر خرد فهمش دشوار است است ، و اين راه ارباب تسليم است كه بر صراط مستقيم پايدارند . « پانصد سال راه است » شايد مقصود اينست كه اگر كسى بخواهد همه آن را بچرخد و بر همه تيكه‌هاى عيان معمور و ويرانش و نهانش آگاه شود 500 سال راه مىشود زيرا دور زمين را در سالهاى اندكى ميتوان پيمود اگر مساحتى كه گفته‌اند درست باشد زيرا محيط يك دائره عظيمه بر زمين 8 هزار فرسخ است و در حدود سه سال ميتوان آن را پيمود ، و اينكه فرمود : خورشيد 60 * 60 فرسخ است شايد منظور فرسخ آسمانى باشد يا اينكه نسبت به فلك خود چنين است و نسبت 60 فرسخ را كه تقريباً ( 3 درجه است ) بمحيط زمين دارد و همچنين است اندازه‌گيرى ماه به 40 * 40 فرسخ ، يا مقصود اندازه بسياريست و اين تعبير براى فهم سائل است . و همچنين تجديد اختران باعظم كوهها به اين معنى است كه نسبت آنها به آسمان خود چون اعظم كوهها است نسبت به زمين ، اين همه بنا بر درست بودن گفته هيويّونست و آن معلوم نيست ، زيرا مدرك آنها مساحت و ارصاد گروهى كفار است كه در مقام تحقيق و ضبط آنها برآمده‌اند ، و آفريده شدن خورشيد پيش از ماه دليل است كه هر دو حادثند ، و خدا و حجج او بتعليم او دانا بحقائق مخلوقات او هستند « 1 » 5 - در كافى ( 241 روضه ) بسندش از محمّد بن مسلم گويد : به امام پنجم گفتم قربانت براى چه خورشيد از ماه گرمتر است ؟ فرمود : خدا خورشيد را از نور آتش و زلالى آب آفريده يك طبقه از اين و يك طبقه از آن تا چون هفت طبقه شده جامه‌اى از آتش بر آن پوشانده ، و از اين رو گرمتر از ماه شده ، گفتم : قربانت پس ماه ؟ فرمود : خدا تعالى ذكره ، ماه را از پرتو نور آتش و زلالى آب آفريد يك

--> ( 1 ) شرح راجع به قسمت آخر حديث كه براى خورشيد و ماه هر كدام هفت طبقه ثابت كرده و دليل گرمتر بودن خورشيد و خنك‌تر بودن ماه را آورده در كتاب ما شرح و ترجمه خصال باب 7 بيان كرديم بدان رجوع شود ( شرح مترجم )